Српска пропаганда у филму „Српско повлачење 1915.“: „Видимо се у Дрину“ (у Албанији)

Abstract

This paper critically examines the 1960s Serbian propaganda film depicting the “Serbian Golgotha,” a narrative framing Serbs as perpetual victims and heroic defenders of national honor. The film’s rhetoric glorifies wartime sacrifice while erasing and rationalizing historical atrocities committed by Serbian forces against Albanian populations from 1912 to 1924. By promoting nationalist myths and selectively omitting crimes, the film functions as a tool of historical revisionism, reinforcing aggressive territorial ideologies and normalizing violence against civilians.

In this Serbian propaganda movie from the 1960s, the “Serbian Golgotha” event is portrayed. A quote from the movie is:

“Nije valjda srpski narod prošao golgotu i pogibiju da bi danas u pionirskom parku kampovali bilmezi, ratni profiteri i njihovo ucenjeno roblje. Ustani Srbijo na noge da odbraniš čast, obraz i slobodu koju si krvavo stekla. Vidimo se na Drini! Vidimo se u Loznici!”

Translation:

“The Serbian people did not go through Golgotha ​​and death, so that today in the pioneer park, bilmes, war profiteers and their blackmailed slaves would be camping. Stand up, Serbia, to defend the honor, face and freedom that you have gained in blood. See you on the Drina! See you in Loznica!”

Critical analysis

What the movie fails to mention however is the Serbian appalling massacres and atrocities carried out in 1912-1913 against the Albanian population, and even during the Serbian retreat.

See you in Drin in Albania

Ironically, one of the lines from an exhausted Serbian soldiers is “See you in Drin” (meaning Albania, the Drin river). This message rationalizes the Serbian invasions and atrocities which Serbia would commit from 1912 up to 1924 (roughly 14 years of Serbian aggressive violent invasions of Albanian territories).

Serbs abuse an Albanian civilians in 1915 in Gjakova (VIDEO)

In this old recording from 1915, we can see Serbian columns marching through Gjakova. In one part of the recording, we see a Serbian soldier abusing an Albanian civilian on a bridge.

Criticism

The propaganda in “Serbian Golgotha” exemplifies a deliberate and morally reprehensible manipulation of history. By portraying Serbs solely as victims while ignoring or rationalizing their perpetration of massacres against Albanians, the film constructs a dangerous narrative that glorifies violence, sanctions ethnic aggression, and perpetuates intergenerational myths of justified nationalism.

The invocation of lines like “See you in Drin” not only romanticizes the Serbian incursions into Albanian territories but implicitly legitimizes fourteen years of brutal expansion and occupation. Archival footage showing Serbian soldiers abusing Albanian civilians in Gjakova starkly contradicts the heroic imagery presented in the film, highlighting the deliberate omission of evidence of war crimes. In sum, the film is not merely a historical retelling but a political instrument of denial, mythmaking, and incitement—a morally indefensible effort to rewrite history in service of radical nationalism.

Serbian (Srpski)

Apstrakt
Propagandni film iz 1960-ih „Srpska Golgota“ konstruše narativ kolektivne srpske žrtve i heroizma, dok istovremeno briše ili opravdava dokumentovana zločina nad albanskim civilima tokom Balkanskih ratova i narednih okupacija od 1912. do 1924. godine. Ova analiza ispituje retoriku filma, istorijske izostanke i njegovu ulogu u nacionalističkom mitotvorstvu. Pokazuje da ovakvi kulturni proizvodi funkcionišu kao instrumenti istorijskog revizionizma, glorifikujući nasilnu ekspanziju i ukorenjujući agresivnu nacionalističku ideologiju u kolektivnom pamćenju.

Rezime
„Srpska Golgota“ prikazuje srpski narod kao onaj koji je pretrpeo ogromna stradanja, poredeći svoja iskustva sa biblijskom Golgotom. Rečenice poput:
„Ustani Srbijo da odbraniš čast, obraz i slobodu koju si krvavo stekla. Vidimo se na Drini! Vidimo se u Loznici!“
slavi heroizam i žrtvu, dok istovremeno prikazuje savremene kritičare i neprijatelje kao pretnju nacionalnom dostojanstvu.

Ključna stvar je da film u potpunosti prećutkuje istoriju nasilja koje su srpske snage sprovodile nad albanskim civilima tokom Balkanskih ratova i Prvog svetskog rata, uključujući masakre, prisilna protjerivanja i teror nad civilima. Arhivski dokazi, uključujući snimke iz Gjakove 1915. godine, dokumentuju kako srpski vojnici zlostavljaju albanske civile, što je direktan kontrast sa idealizovanom predstavom heroizma u filmu. Brišući ove zločine, film stvara selektivno kolektivno pamćenje koje romantizuje vojnu agresiju i prikazuje žrtve srpske ekspanzije kao nebitne ili nevredne moralnog saosećanja.

Kritički komentar
„Srpska Golgota“ nije samo filmska priča; to je moralno i istorijski štetan instrument nacionalističke propagande. Glorifikacija nasilja i izostavljanje zločina koje su srpske snage počinile predstavlja svesni istorijski revizionizam, osmišljen da ojača etnonacionalističku ideologiju i legitimizuje teritorijalnu agresiju. Ponavljana upotreba Drine kao simbola – koja implicira buduće konflikte i teritorijalne pretenzije – otkriva kontinuitet ekspanzionističkih težnji pod maskom herojske žrtve.

Narativ filma doprinosi kulturi poricanja, gde državna ili popularna media sistematski briše patnju albanskih civila, dok Srbe prikazuje kao večite žrtve. Ovo selektivno pamćenje prenosi nacionalističke mitove na nove generacije, otupljuje društvo za nasilje iz prošlosti i implicitno opravdava savremene oblike etničke ili političke agresije. U tom smislu, „Srpska Golgota“ nije samo kulturni artefakt, već aktivni učesnik u moralnoj i intelektualnoj manipulaciji društva: prepravlja istoriju, veliča počinioce i dehumanizuje žrtve.

Iz etičke i istorijske perspektive, film je neodbranjiv. On glorifikuje ratne i represivne akcije, promoviše radikalnu nacionalističku ideologiju i podriva odgovornost za zločine. Njegova dalja cirkulacija ili veličanje predstavlja rizik od legitimacije ekstremističkih narativa u savremenom društvu, pokazujući trajnu opasnost propagande koja koristi istoriju dok prećutkuje najranjivije svedoke.