Πρόκειται για πίνακες του Ιταλού καλλιτέχνη Βιτόριο Πιζάνι, ο οποίος υπήρξε μάρτυρας των σφαγών που διέπραξε ο ελληνικός στρατός κατά την κατοχή της Σμύρνης στις 15 Μαΐου 1919.

Ο Ιταλός ζωγράφος Βιτόριο Πιζάνι δημιούργησε μια σειρά από ακουαρέλες και πίνακες που καταγράφουν τις βίαιες συνέπειες της ελληνικής στρατιωτικής κατοχής της Σμύρνης, η οποία ξεκίνησε στις 15 Μαΐου 1919. Ο Πιζάνι, ο οποίος έζησε στη Σμύρνη για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα και του οποίου το οικογενειακό υπόβαθρο περιλάμβανε ελληνική καταγωγή, έγινε μάρτυρας των αρχικών φάσεων της ελληνικής απόβασης και των επιπτώσεών της στον τοπικό άμαχο πληθυσμό. Η ελληνική απόβαση σηματοδότησε την έναρξη του Ελληνοτουρκικού Πολέμου (1919–1922), όταν ελληνικά στρατεύματα, υποστηριζόμενα από συμμαχικές ναυτικές δυνάμεις, αποβιβάστηκαν στην πόλη σύμφωνα με τους όρους της ανακωχής μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι πίνακες του Pisani χρησιμεύουν ως οπτική μαρτυρία για τη μαζική βία και τα βάσανα των αμάχων που συνόδευσαν την κατοχή. Σε μια συλλογή έργων που παρουσιάζονται σε ιταλικές αρχειακές πηγές, τα θέματά του περιλαμβάνουν σκηνές όπως η επίθεση Ελλήνων στρατιωτών σε Τούρκους πολίτες σε αστικά περιβάλλοντα όπως η πλατεία Konak, η λεηλασία σπιτιών, η καταστροφή σε αγροτικά χωριά και ο εκτοπισμός προσφύγων που αναζητούσαν καταφύγιο. Αυτά τα έργα τεκμηριώθηκαν σε ιταλικές αρχειακές δημοσιεύσεις και συνοδεύουν μαρτυρίες πρωτογενών πηγών της περιόδου.

Από μια ιστορική οπτική γωνία της τέχνης, το έργο του Pisani τέμνει την ευρύτερη πολιτισμική αντίδραση στις συγκρούσεις στις αρχές του εικοστού αιώνα: οι καλλιτέχνες συχνά λειτουργούσαν ως άτυποι πολεμικοί ανταποκριτές, μεταφράζοντας την εμπειρία των αυτόπτων μαρτύρων σε οπτική αφήγηση. Οι απεικονίσεις του παρέχουν υλικές αποδείξεις που συμπληρώνουν τις γραπτές αναφορές για την εθνοτική βία και τα θύματα αμάχων που αναφέρθηκαν στη Σμύρνη αμέσως μετά την ελληνική απόβαση.

Ενώ η κυρίαρχη ακαδημαϊκή έρευνα για τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο συζητά την κλίμακα και τη φύση των φρικαλεοτήτων που διαπράχθηκαν από όλα τα εμπόλεμα μέρη, αυτοί οι πίνακες παραμένουν πολύτιμοι για την κατανόηση του πώς οι σύγχρονοι παρατηρητές ερμήνευσαν και απεικόνισαν τα τραυματικά γεγονότα του Μαΐου του 1919.

Συνοψίζοντας, οι πίνακες του Vittorio Pisani δεν είναι απλώς καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις, αλλά αποτελούν ιστορικά ντοκουμέντα που αντικατοπτρίζουν την περίπλοκη αλληλεπίδραση της στρατιωτικής κατοχής, της θυματοποίησης των πολιτών και της πολιτικής της μνήμης μετά την ελληνική απόβαση στη δυτική Ανατολία.